مصطفى النوراني الاردبيلي
55
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
به آلمانى : Hasel Wurzel , Haselkraut به عربى : اسارون ، الناردين البرى مىگويند . « 1 » آسارون را به فرانسوى : Nard Sauvage و Asaret مىگويند كه گياهى از تيره زر آوند ( فرانسوى Aristolochiacees ) مىباشد . « 2 » آسارون لغتى سريانى است « 3 » ، به اردو : تگر ، به هندى مشك بالا ، به فارسى ناردين و سنبل برى و به انگليسى Indianvalerian مىگويند . « 4 » آن را به يونانى سرانيون ، به سريانى آسارون و به سانسكريت كالانسرائى و تگرى مىگويند . « 5 » آسارون را در سانسكريت : تگارا ، نان رينى و رهينى مىگويند . و نيز نوعى از آن را در هند به نام آساراباكا مىشناسند . « 6 » مزاج : مزاج آن گرم و خشك در درجه دوم است . « 7 » تركيب شيميائى : ريزوم آسارون داراى تانن ، مواد رزينى ، صمغ ، آميدون ، اسيدهاى آلى و اسانسى با بوى معطر به مقدار يك درصد است كه مركب از پنين ، آزارون و آزارين مىباشد . بررسىهاى Schuls H - نشان داد كه آزارون ، ماده سمى ريزوم اين گياه است و موجب فلج عروق خونى و سلسله اعصاب مىگردد ، ولى ديگران ، اين ماده را منحصرا مخدر دانسته و معتقدند كه به سهولت دفع مىشود ، در حالتى كه اسانس مذكور حتى اگر به مقادير كم مصرف شود ، مسموميت شديد فراهم مىآورد . « 8 » خواص : آسارون مقوى مغز ، بازكننده بستهها ، ملطف ، محلل ورمها ، مقوى جگر ، طحال و كليه ، مدر بول و حيض ، مقوى باه ، نافع سستى بدن ، ورم جگر ، لقوه ، فراموشى ، نقرس و سياتيك است . در طب « ويدك » نقل شده است كه آسارون نافع تب سوداوى و اسهال مىباشد . « 9 » آسارون علاوه بر خواص فوق نافع امراض جگر و معده ، يرقان ، سدد ،
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 2 ، ص 772 . ( 2 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 225 . ( 3 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 142 . ( 4 ) - المفردات ، ص 183 ؛ بيرونى ، ابو ريحان ، صيدنه ، شركت افست سهامى عام ، 1358 ، ص 54 . ( 5 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 74 . ( 6 ) - فارماكو گرافيا ، ج 2 ، ص 239 . ( 7 ) - المفردات ، ص 183 . ( 8 ) - گياهان دارويى ، دكتر زرگرى ، ج 2 ، ص 772 . ( 9 ) - المفردات ، ص 183 .